بارکدخوان چگونه کار میکند
بارکدخوان چگونه کار میکند
بارکدخوان دستگاهی است که اطلاعات رمزگذاریشده در یک بارکد را شناسایی، پردازش و به داده قابل استفاده برای سیستم تبدیل میکند. این فرآیند ممکن است با استفاده از نور لیزر، حسگر نوری یا دوربین و پردازش تصویر انجام شود.
به زبان ساده، وقتی بارکدخوان را مقابل یک بارکد قرار میدهید، دستگاه ابتدا الگوی بارکد را دریافت میکند، سپس آن را تحلیل و Decode میکند و در نهایت اطلاعات استخراجشده را از طریق رابط ارتباطی به کامپیوتر، صندوق فروشگاهی، نرمافزار فروش یا سیستم مدیریت انبار منتقل میکند.
بارکدها در واقع روشی برای نمایش اطلاعات به شکلی هستند که ماشین بتواند آنها را بخواند. GS1 نیز بارکد را نمایش قابل خواندن توسط ماشین برای اطلاعات و شناسههای مختلف معرفی میکند.
فرآیند خواندن بارکد در یک نگاه
بهطور کلی، نحوه کار بارکدخوان را میتوان در پنج مرحله خلاصه کرد:
بارکد → دریافت تصویر یا نور → تشخیص الگو → Decode → انتقال اطلاعات به سیستم
یعنی:
- بارکدخوان بارکد را شناسایی میکند.
- اطلاعات نوری یا تصویری بارکد را دریافت میکند.
- الگوهای موجود در بارکد را تحلیل میکند.
- اطلاعات را به داده قابل فهم تبدیل میکند.
- داده را به سیستم مقصد ارسال میکند.
اما روش انجام این مراحل در بارکدخوان لیزری و بارکدخوان تصویری یا ایمیجری متفاوت است.
بارکدخوان دقیقاً چه چیزی را میخواند؟
یک تصور اشتباه رایج این است که بارکدخوان مستقیماً نام محصول، قیمت یا مشخصات آن را از روی بارکد استخراج میکند.
در بسیاری از سیستمهای فروشگاهی، بارکد در واقع یک شناسه را در خود نگه میدارد و نرمافزار از طریق آن شناسه، اطلاعات مربوط به محصول را از پایگاه داده پیدا میکند. GS1 نیز توضیح میدهد که در حالت معمول، اطلاعاتی مانند نام و قیمت محصول مستقیماً در بارکد ذخیره نمیشوند و سیستم پس از اسکن، اطلاعات مرتبط را از پایگاه داده بازیابی میکند.
برای مثال:
بارکد → 6261234567890 → نرمافزار فروش → جستوجوی کد → نمایش محصول و قیمت
بنابراین بارکدخوان بیشتر نقش دریافت و انتقال سریع شناسه یا داده رمزگذاریشده را بر عهده دارد.
بارکدخوان چگونه کار میکند
بارکدخوان چگونه بارکد یکبعدی را میخواند؟
بارکدهای یکبعدی یا 1D Barcode معمولاً از مجموعهای از خطوط و فواصل با عرضهای مختلف تشکیل شدهاند.
نمونههای شناختهشده آن شامل:
- EAN
- UPC
- Code 128
- Code 39
- ITF
هستند.
در این نوع بارکدها، اطلاعات با الگوی خطوط و فاصلههای تیره و روشن نمایش داده میشود. GS1 نیز بارکدهای خطی را بهعنوان نمادهایی متشکل از خطوط و فواصل با عرضهای متفاوت معرفی میکند.
بارکدخوان با دریافت این الگو، نسبت بین قسمتهای تیره و روشن را تحلیل کرده و آن را به یک رشته داده تبدیل میکند.
بارکدخوان لیزری چگونه کار میکند؟
یکی از فناوریهای قدیمیتر و شناختهشده در بارکدخوانها، اسکن لیزری است.
در بارکدخوان لیزری، یک پرتو نور روی بارکد تابانده میشود. بخشهای سفید و مشکی بارکد میزان متفاوتی از نور را بازتاب میدهند.
دستگاه این تغییرات نور را توسط گیرنده نوری دریافت کرده و از روی ترتیب و عرض خطوط و فواصل، الگوی بارکد را تشخیص میدهد.
در نتیجه فرآیند کلی به این شکل است:
لیزر → تابش روی بارکد → بازتاب نور → حسگر → تحلیل الگو → Decode
بارکدخوانهای لیزری عمدتاً برای بارکدهای یکبعدی طراحی شدهاند. منابع فنی GS1 نیز بهصورت کلی لیزر را برای بارکدهای 1D و اسکنرهای تصویری را برای 1D و 2D تفکیک میکنند.
بارکدخوان تصویری یا ایمیجری چگونه کار میکند؟
فناوری Imager با بارکدخوان لیزری تفاوت مهمی دارد.
بارکدخوان ایمیجری به جای اینکه صرفاً الگوی بازتاب یک خط را بررسی کند، از بارکد تصویر دریافت میکند و سپس نرمافزار داخلی دستگاه، تصویر را پردازش کرده و بارکد را در آن شناسایی و Decode میکند.
به همین دلیل میتوان عملکرد آن را تا حدی مشابه یک دوربین دیجیتال در نظر گرفت.
فرآیند کلی:
دوربین/سنسور → ثبت تصویر → پردازش تصویر → پیدا کردن بارکد → Decode → ارسال داده
Honeywell نیز بارکدخوانهای 2D Imager را مشابه یک دوربین دیجیتال توصیف میکند که تصویر را دریافت کرده و با الگوریتم Decode، بارکد موجود در تصویر را شناسایی میکند.
تفاوت بارکدخوان لیزری و ایمیجری چیست؟
مهمترین تفاوت در روش دریافت اطلاعات است.
| ویژگی | بارکدخوان لیزری | بارکدخوان ایمیجری |
|---|---|---|
| فناوری | نور لیزر | تصویر و دوربین |
| بارکد 1D | بله | بله |
| بارکد 2D | معمولاً خیر | بله |
| QR Code | معمولاً خیر | بله |
| Data Matrix | معمولاً خیر | بله |
| خواندن از نمایشگر | محدود | مناسب |
| پردازش تصویر | ندارد/محدود | دارد |
البته مشخصات دقیق به مدل دستگاه بستگی دارد و نباید صرفاً بر اساس نام فناوری درباره قابلیت یک مدل خاص تصمیم گرفت.
بارکدخوان 2D چگونه کار میکند؟
بارکدخوان دوبعدی یا 2D معمولاً از فناوری تصویری استفاده میکند.
در بارکدهای دوبعدی، اطلاعات تنها در یک محور قرار ندارند؛ بلکه در طول و عرض الگوی کد ذخیره میشوند. به همین دلیل ساختارهایی مانند مربعها، نقاط یا سایر الگوهای هندسی در آنها دیده میشود.
نمونههای رایج عبارتاند از:
- QR Code
- Data Matrix
- PDF417
- Aztec
GS1 توضیح میدهد که بارکدهای دوبعدی با استفاده از الگوهای هندسی در دو بعد داده را ذخیره میکنند و به همین دلیل میتوانند اطلاعات بیشتری را در فضای فیزیکی کوچکتری نسبت به بسیاری از بارکدهای خطی جای دهند.
بارکدخوان چگونه QR Code را میخواند؟
برای خواندن QR Code، بارکدخوان معمولاً از سیستم تصویری استفاده میکند.
دوربین یا سنسور دستگاه ابتدا تصویر QR Code را دریافت میکند. سپس الگوریتم داخلی دستگاه، ساختار کد را تشخیص داده و داده موجود در آن را Decode میکند.
به همین دلیل بسیاری از بارکدخوانهای دوبعدی میتوانند علاوه بر بارکدهای معمولی، QR Code را نیز بخوانند.
این موضوع در محیطهایی که کد روی صفحه موبایل نمایش داده میشود نیز اهمیت دارد. GS1 اشاره میکند که اسکنرهای مبتنی بر تصویر برای خواندن بارکدهای دوبعدی کاربرد دارند.
بارکدخوان چگونه Data Matrix را میخواند؟
Data Matrix یکی دیگر از کدهای دوبعدی است که در صنایع مختلف کاربرد دارد.
در این نوع بارکد، داده در قالب یک الگوی دوبعدی ذخیره میشود. بارکدخوان تصویری ابتدا تصویر را دریافت کرده، محدوده Data Matrix را تشخیص میدهد و سپس الگوریتم Decode داده ذخیرهشده را استخراج میکند.
این نوع کد بهخصوص در برخی کاربردهای صنعتی، زنجیره تأمین و حوزه سلامت اهمیت زیادی دارد. GS1 نیز استفاده از GS1 DataMatrix را در حوزههایی مانند Healthcare و زنجیره تأمین مورد اشاره قرار میدهد.
چرا بارکدخوان میتواند بارکد را از صفحه موبایل بخواند؟
یکی از مزایای مهم بارکدخوانهای تصویری، امکان خواندن کد از نمایشگر موبایل یا تبلت است.
در این حالت دستگاه به جای وابستگی به انعکاس نور از یک برچسب چاپی، تصویر نمایش دادهشده روی صفحه را دریافت و پردازش میکند.
البته قابلیت خواندن از صفحه نمایش به نوع دستگاه، فناوری اسکن، کیفیت نمایش کد، روشنایی صفحه و نوع بارکد بستگی دارد.
بعد از خواندن بارکد چه اتفاقی میافتد؟
پس از Decode، دستگاه باید داده را به سیستم مقصد منتقل کند.
این انتقال میتواند از طریق روشهایی مانند:
- USB
- Bluetooth
- ارتباط بیسیم
- برخی رابطهای ارتباطی دیگر
انجام شود.
برای مثال در یک فروشگاه:
بارکد کالا → بارکدخوان → USB → کامپیوتر → نرمافزار فروشگاهی
و در یک بارکدخوان بیسیم:
بارکد کالا → بارکدخوان → ارتباط بیسیم → سیستم فروش یا انبار
در نتیجه، بارکدخوان فقط مرحله اسکن را انجام نمیدهد؛ بلکه ارتباط آن با سیستم مقصد نیز بخش مهمی از فرآیند کاری است.
آیا بارکدخوان خودش قیمت کالا را میداند؟
خیر، در حالت معمول خیر.
فرض کنید روی یک کالا بارکد زیر قرار دارد:
6261234567890
بارکدخوان این کد را میخواند و به سیستم ارسال میکند.
نرمافزار فروشگاهی سپس این کد را در پایگاه داده جستوجو میکند و مثلاً اطلاعات زیر را پیدا میکند:
کد کالا: 6261234567890
نام کالا: محصول نمونه
قیمت: 250,000 تومان
موجودی: 35 عدد
بنابراین بهتر است بین بارکدخوان و نرمافزار فروشگاهی تفاوت قائل شویم.
بارکدخوان وظیفه دریافت و انتقال داده را انجام میدهد و نرمافزار وظیفه پردازش و استفاده از آن داده را بر عهده دارد.
چرا گاهی بارکدخوان بارکد را نمیخواند؟
اگر بارکدخوان بارکد را نمیخواند، مشکل الزاماً از خود دستگاه نیست.
عوامل مختلفی میتوانند باعث این مشکل شوند:
کیفیت پایین چاپ
بارکدهای بیکیفیت، تار یا مخدوش ممکن است بهدرستی شناسایی نشوند.
آسیبدیدگی بارکد
اگر بخشی از بارکد خراشیده یا پوشانده شده باشد، خواندن آن دشوار میشود.
انتخاب بارکدخوان نامناسب
مثلاً اگر نیاز به خواندن QR Code دارید اما دستگاه فقط از بارکدهای 1D پشتیبانی میکند، دستگاه نمیتواند آن کد را بخواند.
فاصله نامناسب
قرار دادن بارکد خارج از محدوده کاری دستگاه میتواند باعث مشکل در اسکن شود.
نور یا شرایط محیطی
در برخی محیطها، نور شدید، انعکاس سطح یا شرایط نامناسب میتواند روی عملکرد اسکن تأثیر بگذارد.
تنظیمات دستگاه
گاهی مشکل به تنظیمات Decode، رابط ارتباطی یا نرمافزار مقصد مربوط میشود.
آیا بارکدخوان باید بارکد را دقیقاً روبهروی خود ببیند؟
این موضوع به فناوری و مدل دستگاه بستگی دارد.
در برخی بارکدخوانهای قدیمیتر، نحوه قرارگیری بارکد اهمیت بیشتری داشت؛ اما بارکدخوانهای تصویری مدرن میتوانند با استفاده از پردازش تصویر، بارکد را در زوایای مختلف شناسایی کنند.
در نتیجه هنگام خرید بارکدخوان نباید فقط به عبارت «سرعت اسکن» توجه کرد؛ عواملی مانند زاویه خواندن، محدوده اسکن، نوع بارکد و قابلیتهای تصویری نیز اهمیت دارند.
چرا بارکدخوانهای 2D برای بسیاری از کاربردهای جدید مناسبتر هستند؟
یکی از دلایل مهم، افزایش استفاده از بارکدهای دوبعدی است.
بارکدهای 2D میتوانند اطلاعات بیشتری را در فضای کوچکتری ذخیره کنند و برای کاربردهایی که نیاز به اطلاعاتی فراتر از یک شناسه ساده دارند، گزینه مناسبی باشند. GS1 نیز بر حرکت صنعت به سمت بارکدهای دوبعدی و نیاز به قابلیتهای تصویری در بسیاری از کاربردهای آینده تأکید کرده است.
البته این به معنی منسوخ شدن تمام بارکدخوانهای 1D نیست. انتخاب دستگاه باید بر اساس نیاز واقعی کسبوکار انجام شود.
آیا هر بارکدخوان 2D میتواند همه بارکدها را بخواند؟
خیر.
عبارت «2D» به این معنا نیست که دستگاه الزاماً تمام استانداردها و تمام انواع بارکدها را پشتیبانی میکند.
هنگام خرید باید مشخصات فنی دستگاه را بررسی کنید و ببینید آیا از کدهای مورد نیاز شما مانند:
EAN، UPC، Code 128، QR Code، Data Matrix، PDF417
پشتیبانی میکند یا خیر.
حتی در سیستمهای فروشگاهی، علاوه بر قابلیت سختافزاری اسکنر، نرمافزار و سیستم میزبان نیز باید توانایی پردازش داده بارکد را داشته باشند. GS1 نیز تأکید میکند که قابلیت خواندن 2D به تجهیزات و انتخابهای سیستم فروشگاهی وابسته است.
نقش بارکدخوان در فروشگاه و انبار چیست؟
نحوه عملکرد بارکدخوان در یک فروشگاه را میتوان بسیار ساده تصور کرد:
محصول → اسکن بارکد → ارسال کد → نرمافزار فروش → شناسایی محصول → نمایش قیمت → ثبت فروش
در انبار نیز فرآیند میتواند به شکل زیر باشد:
کالا → اسکن → شناسایی کالا → ثبت ورود/خروج → بهروزرسانی موجودی
به همین دلیل استفاده از بارکد اسکنر میتواند ورود دستی اطلاعات را کاهش داده و سرعت ثبت داده را افزایش دهد. GS1 نیز بارکدها را یکی از ابزارهای مهم برای شناسایی و رهگیری خودکار محصولات در زنجیره تأمین معرفی میکند.
جمعبندی؛ بارکدخوان چگونه کار میکند؟
در پاسخ کوتاه به سؤال «بارکدخوان چگونه کار میکند؟» میتوان گفت:
بارکدخوان ابتدا اطلاعات نوری یا تصویری بارکد را دریافت میکند، سپس ساختار آن را تشخیص داده و با استفاده از الگوریتمهای Decode، اطلاعات ذخیرهشده را استخراج میکند. در مرحله بعد داده خواندهشده از طریق رابط ارتباطی به کامپیوتر، صندوق فروشگاهی، نرمافزار فروش یا سیستم مدیریت انبار منتقل میشود.
بارکدخوانهای لیزری عمدتاً برای بارکدهای یکبعدی مناسب هستند، در حالی که بارکدخوانهای تصویری یا Imager میتوانند بارکدهای 1D و 2D را بخوانند و برای کدهایی مانند QR Code و Data Matrix نیز کاربرد دارند.
بنابراین هنگام انتخاب بارکدخوان مناسب بهتر است ابتدا نوع بارکد، محیط کاری، نحوه اتصال، حجم اسکن و نیاز نرمافزاری خود را مشخص کنید و سپس مدل مناسب را انتخاب کنید.
سوالات متداول درباره نحوه کار بارکدخوان
بارکدخوان چگونه بارکد را میخواند؟
بارکدخوان با استفاده از نور، حسگر یا دوربین، الگوی بارکد را دریافت کرده و پس از پردازش و Decode، داده آن را به سیستم ارسال میکند.
بارکدخوان لیزری چگونه کار میکند؟
بارکدخوان لیزری با تاباندن نور لیزر و تحلیل میزان بازتاب نور از خطوط و فواصل بارکد، ساختار کد را تشخیص میدهد.
بارکدخوان تصویری چیست؟
بارکدخوان تصویری یا Imager با استفاده از یک حسگر تصویری، تصویر بارکد را ثبت و سپس با پردازش تصویر، کد را Decode میکند.
آیا بارکدخوان 2D میتواند بارکد 1D را بخواند؟
بسیاری از بارکدخوانهای 2D توانایی خواندن بارکدهای 1D را نیز دارند؛ اما برای اطمینان باید مشخصات فنی مدل مورد نظر بررسی شود.
آیا بارکدخوان QR Code را میخواند؟
اگر دستگاه از بارکدهای دوبعدی پشتیبانی کند، معمولاً امکان خواندن QR Code را دارد.
چرا بارکدخوان بارکد را نمیخواند؟
کیفیت پایین بارکد، آسیبدیدگی، فاصله نامناسب، نور محیط، نوع بارکد، تنظیمات دستگاه یا ناسازگاری بارکد با قابلیتهای اسکنر میتواند باعث مشکل شود.
آیا بارکدخوان اطلاعات قیمت کالا را میخواند؟
معمولاً بارکد تنها یک شناسه یا داده رمزگذاریشده را منتقل میکند و نرمافزار فروش با استفاده از آن شناسه، اطلاعات محصول مانند قیمت و موجودی را از پایگاه داده دریافت میکند.
